Poradnik pacjenta. Co to jest zakrzepica żylna?

Zakrzepica żylna zwana również zakrzepicą żył głębokich polega na pojawieniu się skrzepliny w żyłach głębokich (skrzeplina jest to skrzep krwi). Zakrzepica żył głębokich występuje najczęściej w żyłach kończyn dolnych, takich jak żyły podkolanowe, udowe lub w obrębie miednicy. W rzadkich przypadkach skrzeplina może pojawić się w obrębie żył kończyn górnych. Choroba może być bardzo groźna – oderwana skrzeplina przesuwa się z prądem krwi do płuc, gdzie może doprowadzić do zatoru tętnicy płucnej i zgonu. Ocenia się, że około 3% pacjentów umiera z powodu powikłań ZŻG.
W niektórych przypadkach ZŻG pozostaje bezobjawowa. Jeśli pojawiają się objawy to najczęściej można zaobserwować ból, obrzęk, zaczerwienienie, zwiększenie temperatury w obrębie podudzia lub uda.
Jak często występuje zakrzepica żył głębokich?
W USA pojawia się 1 nowy przypadek na 1000 osób każdego roku. Całkowita częstość ZŻG waha się pomiędzy 350.000 a 600.000 pacjentów rocznie.
Szczególnym przypadkiem są kobiety w ciąży – choroba występuje średnio w 0,5 na 1000 ciąż.
Objawy ZŻG to:
• Ból kończyny
• Obrzęk
• Zaczerwienie i zwiększenie ucieplenia skóry
• Uczucie ciężkości nóg
• Zwykle ZŻG dotyka tylko jednej kończyny
Objawy zatorowości płucnej:
• Duszność - może rozwijać się powoli lub pojawić się nagle
• Kaszel, może być krwista plwocina
• Ból w klatce piersiowej, zwykle po jednej stronie, nasila się podczas wdechu
• Świszczący oddech
• Zawroty głowy, omdlenie
• Niepokój
• Przyspieszone bicie serca
Jakie są przyczyny zakrzepicy żył głębokich?
Zdarza się, że choroba rozwija się beż uchwytnej przyczyny. Najczęstszymi przyczynami ZŻG są:
• unieruchomienie
• zabieg chirurgiczny lub ortopedyczny – dochodzi do uszkodzenia ściany żyły
• uraz
• ciąża
• przyjmowanie leków hormonalnych
• nowotwory
• duża otyłość
• palenie tytoniu
• starszy wiek
• żylaki kończyn dolnych
Rozpoznawanie ZŻG
Najczęściej lekarze zlecają badania laboratoryjne (poziom D-dimeru) oraz usg układu żylego kończyn dolnych.
W przypadku podejrzenia zatorowości płucnej wykonuje się najczęściej badanie tomokomputerowe.
Leczenie ZŻG
Najczęściej stosowanymi lekami są heparyny podawane w zastrzykach podskórnie. Ze względu na łatwe stosowanie oraz bezpieczeństwo mogą być samodzielnie wykonywane w domu pacjenta. Jeśli chory wymaga kilkumiesięcznej terapii wtedy zwykle stosuje się leki w tabletkach (zwane doustnymi antykoagulantami), które zmniejszają ryzyko nawrotu choroby. W tym przypadku konieczne jest regularne monitorowanie parametrów krwi w laboratorium. Należy pamiętać, że popularna aspiryna jest nieskuteczna w leczeniu i zapobieganiu ZŻG.
Niezwykle ważnym elementem terapii jest stosowanie pończoch lub skarpet uciskowych. Zmniejszają dolegliwości oraz poprawiają powrót krwi żylnej do serca, czyli zapobiegają zastojowi w żyłach. Zaleca się stosowanie tej terapii przez co najmniej 2 lata od incydentu ZŻG. Każdy pacjent wymaga indywidualnego dopasowania pończoch w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Zalecamy zakup w profesjonalnych sklepach medycznych. Zwykle nową parę należy kupować co 6 miesięcy. Koszt to około 100-200 zł. Należy pamiętać, że takie leczenie nie powoduje działań niepożądanych, w przeciwieństwie do leczenia heparyną lub doustnymi antykoagulantami.
W przypadku podejrzenia zakrzepicy żył lub zatorowości płucnej należy pilnie skontaktować się z lekarzem! Wczesne rozpoznanie zmniejsza ilość groźnych powikłań.