(gr. allos - inny oraz ergos - reakcja) jest to patologicznie, jakościowo
zmieniona reaktywność organizmu na alergen (substancję powodującą reakcję uczuleniową). Powoduje ona reakcję immunologiczną związaną z wytworzeniem swoistych przeciwciał, które to po związaniu z antygenem prowadzą do uwolnienia tzw. mediatorów stanu zapalnego. Nasilenie objawów bywa bardzo różne - od niewielkiego kataru czy wysypki aż po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny.

Wyróżnia się wiele rodzajów alergii, np.:
1) alergia kontaktowa (kontakt z pewną substancją)
2) alergia na białko
3) alergia na kurz domowy
4) alergia na mleko krowie
5) alergia na robaki (w inwazjach pasożytniczych)
6) alergia polekowa (np. na penicylinę, lidokainę)
7) alergia pokarmowa
8) alergia z zimna (objawy spowodowane są działaniem zimna)

czyli niedokrwistość, to stan zmniejszonego poziomu we krwi hemoglobiny (barwnika występującego w erytrocytach) lub krwinek czerwonych (erytrocytów). Erytrocyty są odpowiedzialne za transport tlenu w organizmie. Jeśli hemoglobiny (niezbędnej w produkcji krwinek czerwonych) lub erytrocytów jest zbyt mało, to w następstwie dochodzi do zmniejszenia ilości tlenu dostarczanego do komórek i wystąpienia charakterystycznych objawów, którymi są:
- bladość skóry, błon śluzowych, płytek paznokciowych
- przyspieszona akcja serca
- męczliwość, senność
- spłycony oddech
- zawroty głowy
- trudności z koncentracją,

Oczywiście u różnych osób niekoniecznie musi wystąpić każdy z wymienionych wyżej objawów. U części pacjentów mimo obecności anemii trudno jest ją stwierdzić - ewentualną obecność potwierdza się za pomocą badania krwi.

Anemia nie jest chorobą, ale objawem towarzyszącym wielu schorzeniom.

Czym jest astma oskrzelowa

Astma oskrzelowa, zwana także dychawicą oskrzelową to przewlekły stan zapalny dróg oddechowych o podłożu alergicznym, charakteryzujący się skurczem oskrzeli, odwracalnym samoistnie lub farmakologicznie, oraz nadreaktywnością oskrzeli. Charakteryzują ją kolejno następujące po sobie okresy zaostrzenia i remisji (braku dolegliwości), dlatego należy do grupy chorób o przebiegu przewlekłym. W rozwoju reakcji zapalnej biorą udział takie komórki jak komórki tuczne (mastocyty), granulocyty kwasochłonne (eozynofile) i limfocyty T.

Oskrzela zbudowane są na kształt drzewa. Od grubego pnia odchodzą coraz mniejsze i cieńsze odgałęzienia, które następnie dalej się rozgałęziają tworząc skomplikowaną strukturę „rurek” przez które przepływa powietrze do pęcherzyków płucnych. W ścianie oskrzeli przebiegają okrężnie ułożone mięśnie gładkie. Na skutek reakcji alergicznej dochodzi do skurczu tych mięśni, obrzęku błony śluzowej, wytwarzania nadmiernej ilości śluzu, upośledzenia ruchu rzęsek wyścielających oskrzela i rozwinięcia charakterystycznych objawów. Mogą być one na tyle poważne, że zagrażają życiu pacjenta!
Przewlekłe zapalenie powoduje przerost mięśni gładkich w ścianie oskrzeli i odkładania się kolagenu, powodując trwałe zwężenie ich światła.

Nasilenie objawów podczas napadu astmy może być bardzo różne. Począwszy od łagodnego skurczu oskrzeli szybko przemijającego po podaniu wziewnych leków rozszerzających oskrzela, skończywszy na nieodwracalnych zmianach w oskrzelach wymagających często hospitalizacji w przypadku pogorszenia stanu klinicznego pacjenta.

Mechanizm reakcji alergicznej polega na tym, że po wniknięciu alergenu, czyli czynnika wywołującego reakcję alergiczną dochodzi do wyzwolenia z komórek „obronnych” organizmu substancji takich jak histamina, prostaglandyny, leukotrieny, które powodują powstanie reakcji zapalnej.

Na astmę oskrzelową choruje według szacunkowych danych 5-10% populacji. Jest to coraz częstsza choroba w dobie rozwoju przemysłu, zanieczyszczenia środowiska, nieprawidłowego stylu życia. Może mieć ona także podłoże genetyczne.

Napady astmy oskrzelowej wywołują najczęściej roztocza kurzu domowego, które znajdują się w ciepłych i wilgotnych pomieszczeniach. Innymi czynnikami są alergeny znajdujące się w naskórku zwierząt, pyłki roślinne, pleśń.
Napad astmy mogą wywołać także takie czynniki jak aspiryna, beta-blokery (leki często stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego), dym, infekcje wirusowe lub wysiłek fizyczny.




Biorąc pod uwagę nasilenie objawów i przebieg choroby, astmę oskrzelową dzieli się na:
· sporadyczną:
- objawy występują rzadziej niż 1 raz w tygodniu,
- objawy nocne występują nie częściej niż 2 razy w miesiącu,
· przewlekłą lekką:
-objawy występują częściej niż 1x w tygodniu, ale rzadziej niż 1x dziennie,
- objawy nocne występują częściej niż 2x w miesiącu,
· przewlekłą umiarkowaną:
- objawy występują codziennie,
- objawy nocne częściej niż 1x w tygodniu,
· przewlekłą ciężką:
- objawy występują codziennie,
- częste zaostrzenia,
- częste objawy nocne,
- ograniczenie aktywności fizycznej.



Podstawowe objawy

Podstawowymi objawami astmy oskrzelowej są:

- napady duszności
- kaszel
- świszczący oddech
- trudności w oddychaniu
- uczucie ucisku w klatce piersiowej

Napad astmy oskrzelowej może minąć samoistnie, bądź dopiero po podaniu wziewnych leków rozszerzających oskrzela.

Czynniki, które zaostrzają objawy astmy to:

- częste infekcje układu oddechowego
- palenie papierosów
- niektóre leki
- niektóre pokarmy
- wysiłek fizyczny
-stres
- wdychanie zimnego powietrza


Kiedy należy zgłosić się do lekarza

Trudności w oddychaniu mogą być wywołane przez wiele czynników. Astma oskrzelowa może być jednym z nich. Bardzo ważna jest wizyta u swojego lekarza rodzinnego, aby przeprowadził diagnostykę i postawił odpowiednie rozpoznanie, co umożliwi prawidłowe leczenie.

Do lekarza należy się z zgłosić w przypadku wystąpienia objawów astmy oskrzelowej (patrz: Podstawowe objawy).

Niezwłocznej pomocy medycznej (pogotowie ratunkowe!) wymagają chorzy, u których stwierdza się:
- trudności w oddychaniu
- zastosowanie leku w inhalatorze nie przynosi rezultatu
- trudności z mówieniem, dokończeniem zdania
- wciąganie skóry w przestrzeniach międzyżebrowych
- sinica ust, palców
- znaczne zmęczenie, senność
- utrata przytomności

Wymienionych wyżej objawów nie powinno się lekceważyć. Mogą świadczyć o stanie zagrażającym życiu pacjenta!





Podstawowe badania

Astmie oskrzelowej towarzyszą zazwyczaj na tyle charakterystyczne objawy, że ustalenie rozpoznania nie jest zbyt trudne. Oprócz szczegółowo zebranego wywiadu i badania fizykalnego lekarz może zlecić w przypadku wątpliwości badania dodatkowe.

spirometria
Ocena wydolności płuc przy pomocy aparatu z rurką, w którą pacjent wydmuchuje powietrze.
testy skórne (prick test)
testy prowokacyjne
Podanie do oskrzeli środka kurczącego oskrzela w celu stwierdzenia najmniejszej dawki, która to spowoduje. Ocena nadreaktywności oskrzeli.
poziom swoistych przeciwciał w surowicy krwi



Leczenie

Celem leczenia astmy oskrzelowej jest doprowadzenie do stabilizacji choroby, zmniejszenia dolegliwości i częstotliwości nawrotów choroby, aby pacjenci mogli normalnie funkcjonować. Astma może być skutecznie leczona, dostępność i wybór preparatów jest na tyle szeroki, że terapię można prowadzić na każdym stadium choroby.


W terapii stosuje się najczęściej wziewne glikokortykosteroidy i leki rozszerzające drogi oddechowe (beta 2-mimetyki) lub wziewne leki zawierające jednocześnie glikokortykosteroid i lek rozszerzający oskrzela (beta 2-mimetyk). Powodują one odwrócenie skurczu mięśni gładkich oskrzeli.
Terapia skojarzona daje najlepsze efekty lecznicze powodując najmniej działań niepożądanych.

O nazwy i dawkowanie konkretnych preparatów przeciwastmatycznych najlepiej zapytać swojego lekarza rodzinnego.

objaw chorobowy, polegający na częstym (co najmniej trzy razy dziennie) oddawaniu płynnego stolca. Dolegliwości trwające poniżej 10 dni określa się jako ostre, a trwające powyżej 10-14 dni - jako przewlekłe. Biegunka pojawia się najczęściej w odpowiedzi na zakażenie bakteryjne, wirusowe, pasożytnicze, nietolerancję niektórych leków i pokarmów, zatrucie, choroby przewodu pokarmowego, nerwice.

Bóle brzucha są często zgłaszaną dolegliwością w praktyce lekarza rodzinnego. Ich przyczyny mogą być bardzo różne - od błędu dietetycznego po choroby nowotworowe.
W jamie brzusznej znajduje się wiele narządów, takich jak:
- żołądek, wątroba, jelita, pęcherzyk żółciowy, trzustka, wyrostek robaczkowy
- część brzuszna aorty
- nerki
- inne.
Każdy z tych kilku wymienionych narządów może być odpowiedzialny za wystąpienie dolegliwości bólowych. Na podstawie charakteru i umiejscowienia bólu lekarz może "podejrzewać" dany narząd jako źródło choroby. Może się jednak okazać, że ból promieniuje w kierunku jamy brzusznej z np. klatki piersiowej.

Ból głowy to według definicji niespecyficzny, subiektywny objaw, charakteryzujący się występowaniem bólu w obrębie głowy. Ból może być łagodny lub silny.
Bóle głowy mogą być spowodowane wieloma przyczynami, np.:
- nadciśnieniem tętniczym
- zapaleniem zatok
- zaburzeniem wzroku
- guzem mózgu
- zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych
- nerwobólem nerwów czaszkowych
- neuralgią nerwu twarzowego
- zatruciem
- problemem stomatologicznym

Bóle głowy mogą być także pierwotne (samoistne):
- w migrenie
- napięciowe
- klastrowe

bóle występujące w dolnej części pleców, najczęściej występują pomiędzy 20 a 50 rokiem życia, a ich częstotliwość rośnie wraz z wiekiem. U dzieci występują rzadko, zazwyczaj po forsownym wysiłku fizycznym. Powstawaniu tych dolegliwości sprzyja ciężka fizyczna praca lub nadwaga i siedzący tryb życia.

Choroba Leśniowskiego-Crohna jest to nieswoiste, ziarniniakowe zapalenie zlokalizowane w przewodzie pokarmowym, najczęściej w jelicie czczym, chociaż może dotyczyć każdego odcinka - od ust po odbyt.
Przyczyna choroby nie została do końca poznana. Najbardziej popularna teoria mówi, że stan zapalny w ścianie jelita pojawia się w wyniku nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej (odpornościowej) naszego organizmu na bytujące w przewodzie pokarmowym nieszkodliwe bakterie.
Kobiety i mężczyźni zapadają na tą chorobę jednakowo często, może występować także rodzinnie. Najczęściej dotyka ona osób między 20-30 rokiem życia.
Ciekawostką jest fakt, że ludzie pochodzenia żydowskiego zapadają częściej na chorobę Leśniowskiego-Crohna, a u ludzi rasy czarnej ryzyko jest mniejsze.

Wrzód trawienny to kraterowaty ubytek (uszkodzenie) w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy, który jest spowodowany działaniem kwasu żołądkowego. Obecnie uważa się, że głównym czynnikiem odpowiedzialnym za powstawanie wrzodów jest bakteria Helicobacter pylori. Powoduje ona stan zapalny błony śluzowej, a w następstwie zwiększenie poziomu gastryny i kwasu solnego. Uszkodzenie śluzówki może prowadzić do powstania wrzodu. Nie należy martwić się jednak przedwcześnie - szacuje się, że w Polsce ok. 60-70% osób jest zarażonych tą bakterią, ale tylko u niewielkiej ilości pojawi się dający objawy wrzód. U 80% chorych na chorobę wrzodową można wykryć Helicobacter pylori. Badania nad tą bakterią i jej patologiczną rolą ciągle trwają.
Oprócz wyżej wspomnianej bakterii do powstania wrzodów trawiennych przyczyniają się:
1) leki: przede wszystkim z grupy niesteroidowych przeciwzapalnych, np. kwas acetylosalicylowy (czyli popularna Aspiryna), ibuprofen, naproksen;
2) używki: papierosy, u palaczy nawroty choroby są częstsze, a ubytki śluzówki goją się trudniej; alkohol może nasilić dolegliwości poprzez drażnienie uszkodzonej ściany żołądka lub dwunastnicy;
3) nieregularny tryb życia i stres;
4) inne rzadsze przyczyny.

Wrzody umiejscawiają się najczęściej w dwunastnicy. Mężczyźni chorują około trzykrotnie częściej niż kobiety.
Wrzody żołądka pojawiają się częściej u osób stosujących używki, np. u palaczy, wrzód dwunastnicy natomiast jest częstszą dolegliwością u osób narażonych na stresy.