Medyczny Leksykon Pacjenta

Depresja jest to zaburzenie psychiczne z grupy chorób afektywnych charakteryzujące się obniżeniem nastroju, brakiem zainteresowania codziennymi obowiązkami, uczuciem ciągłego zmęczenia oraz niemożnością odczuwania przyjemności z jakiegokolwiek powodu.

Depresja jest najczęstszą chorobą psychiczną. Według szacunkowych badań roczna zachorowalność wśród osób dorosłych wynosi około 10%. To ogromna ilość przypadków.
Około 25% epizodów trwa nie dłużej niż miesiąc. Choroba ma skłonność do nawrotów. Trzykrotnie częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Ciężka depresja może prowadzić nawet do samobójstwa.
Depresja negatywnie wpływa nie tylko na życie chorego, ale także na członków rodziny. Zdarza się, że jest przyczyną rozpadu rodzin i wielu nieporozumień. Większość chorych osób nie szuka medycznej pomocy lub nie wie, że tą chorobę należy leczyć. W chwili obecnej dostępne są na tyle dobre środki farmakologiczne oraz metody psychologiczne, że skutecznej terapii mogą być poddane nawet ciężkie postacie depresji.


Rodzaje depresji:
- Dystymia (typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym kilka lat lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej)
- Zaburzenie afektywne dwubiegunowe (występujące okresowo (niekiedy cyklicznie) zaburzenia nastroju, emocji i aktywności)
- Depresja sezonowa
- Zaburzenia nastroju związane z porodem
- Przygnębienie poporodowe
- Depresja poporodowa

Przyczyny depresji

Przyczyny depresji mogą być różne. Zazwyczaj dzieli się je na przyczyny psychologiczne, somatyczne, endogenne,
Do przyczyn psychicznych można zaliczyć śmierć bliskich osób, utratę pracy, silne czynniki emocjonalne, nerwice.
Przyczyny somatyczne związane są najczęściej z przewlekłymi chorobami, np. układu krążenia, układu nerwowego, nowotworami, długotrwałym bólem.
Depresja endogenna spowodowana jest najczęściej pierwotnymi zaburzeniami depresyjnymi, takimi jak choroba afektywna dwubiegunowa, psychoza maniakalno-depresyjna, zaburzenia schizoafektywne.
Oczywiście wymienione wyżej przyczyny mogą występować jednocześnie.


Objawy depresji

Podstawowymi objawami depresji są:

- stałe uczucie smutku, napięcia, rozdrażnienia
- obniżona zdolność do odczuwania przyjemności z codziennych zajęć i zainteresowań
- uczucie osłabienia, zmęczenia, pomimo ograniczenia aktywności
- zmiany apetytu – zarówno zwiększenie lub zmniejszenie, suchość w ustach
- zaburzenia snu – zarówno trudności ze snem, zasypianiem, jak również nadmierna ilość snu
- spowolnienie lub podniecenie ruchowe
- trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji
- uczucie beznadziejności, winy, osamotnienia
- przewlekłe dolegliwości bólowe
- myśli samobójcze



Leczenie

Celem leczenia depresji jest całkowite wyleczenie pacjenta. Najczęściej stosuje się metody farmakologiczne, psychoterapię, psychoedukację. Używane są także takie metody jak fototerapia i elektrowstrząsy.
Stopień nasilenia objawów chorobowych decyduje o wyborze odpowiedniej terapii. Psychoterapia jest skuteczna w łagodnych postaciach depresji, natomiast w ciężkich stanach stosuje się leki lub nawet elektrowstrząsy. Nie należy nigdy zaniedbywać psychoterapii jeśli tylko stan pacjenta pozwala na jej prowadzenie.
Ze względu na możliwość pojawienia się u ciężko chorych pacjentów myśli samobójczych powinni oni trafić do specjalistycznych ośrodków.

Ogromną rolę w leczeniu depresji ma rodzina chorego. Zrozumienie dla chorego, świadomość przebiegu choroby oraz właściwe podejście są tu niezbędne. Chorzy, którzy są odpowiednio leczeni oraz mają wsparcie ze strony najbliższych osób najczęściej wychodzą z depresji. Długotrwała terapia pozwala zapobiegać nawrotom choroby.

U chorych często występuje obawa przed leczeniem lekami psychotropowymi. Dostępne obecnie na rynku środki farmakologiczne mają wysoką skuteczność, są bezpiecznie i nie uzależniają. Konieczne jest ich regularne i długotrwałe przyjmowanie, ponieważ swoje działanie terapeutyczne wykazują dopiero po kilku tygodniach.



Kiedy należy zgłosić się do lekarza

Jeżeli zaobserwujemy u siebie, bądź u członka rodziny takie objawy jak:

- stałe uczucie smutku, napięcia, rozdrażnienia
- obniżona zdolność do odczuwania przyjemności z codziennych zajęć i zainteresowań
- uczucie osłabienia, zmęczenia, pomimo ograniczenia aktywności
- zmiany apetytu – zarówno zwiększenie lub zmniejszenie, suchość w ustach
- zaburzenia snu – zarówno trudności ze snem, zasypianiem, jak również nadmierna ilość snu
- spowolnienie lub podniecenie ruchowe
- trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji
- uczucie beznadziejności, winy, osamotnienia
- przewlekłe dolegliwości bólowe
- myśli samobójcze

należy skontaktować się ze swoim lekarzem rodzinnym w celu zdiagnozowania ewentualnej depresji. Najprawdopodobniej lekarz rodzinny w łagodnych postaciach depresji wdroży odpowiednie leczenie lub zaleci udanie się do Poradni Zdrowia Psychicznego. Skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu nie jest tam wymagane. Nie ma znaczenia też miejsce zamieszkania.

W przypadku podejrzenia depresji konieczna jest pomoc medyczna. Nie należy z tym zwlekać, ponieważ nie leczona depresja ma tendencję do pogłębiania się. W przypadku wcześnie wdrożonej terapii następuje 70-80% wyleczeń.

Ciężkie postacie stanowią zagrożenie dla życia pacjenta z powodu prób samobójczych. Wczesna pomoc może uratować pacjentowi życie!